AB 14 Alerjen Standardı ve Türkiye'deki Uygulaması: Restoranlar İçin Rehber
Gluten, süt, yumurta, fındık ve diğer 10 alerjen grubu — AB standardının Türk Gıda Kodeksi'ne yansıması ve menünüzde nasıl okunaklı şekilde gösterebileceğinize dair detaylı kılavuz.
Gıda alerjisi, dünya genelinde giderek artan bir sağlık konusu. Türkiye'de Tarım ve Orman Bakanlığı, Avrupa Birliği'nin 1169/2011 sayılı Gıda Bilgilendirme Tüzüğü'nü esas alarak toplu tüketim mekânlarını da kapsayan alerjen bildirim zorunluluğunu mevzuata dahil etti.
AB 14 Alerjen Grubu nedir?
Avrupa standartlarında tanımlanmış 14 alerjen grubu, Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği'ne de yansımıştır. Bu grupların tamamı için menüde açıklama yapılması zorunludur:
- Gluten içeren tahıllar ve bunlardan üretilen ürünler (buğday, çavdar, arpa, yulaf, kamut vb.)
- Kabuklu deniz ürünleri ve bunlardan üretilen ürünler (karides, midye, yengeç, ıstakoz vb.)
- Yumurta ve yumurtadan üretilen ürünler
- Balık ve balıktan üretilen ürünler
- Yerfıstığı ve yerfıstığından üretilen ürünler
- Soya ve soyadan üretilen ürünler
- Süt ve sütten üretilen ürünler (laktoz dahil)
- Kabuklu yemişler (badem, fındık, ceviz, kaju, pekan, Brezilya cevizi, antep fıstığı, Macademia fıstığı)
- Kereviz ve kerevizden üretilen ürünler
- Hardal ve hardal içeren ürünler
- Susam ve susam içeren ürünler
- Kükürt dioksit ve sülfitler (belirli konsantrasyonun üzerinde)
- Acı bakla (lupin) ve acı bakladan üretilen ürünler
- Yumuşakçalar ve bunlardan üretilen ürünler (midye, kalamar, ahtapot vb.)
Menüde nasıl gösterilmeli?
Yönetmelik, alerjen bilgisinin ürün listesinde, menüde veya ayrı bir belgede "okunaklı, görünür ve kolayca erişilebilir" biçimde sunulmasını şart koşuyor. Sunuma ilişkin katı bir format öngörülmüyor; önemli olan bilginin net, anlaşılır ve erişilebilir olması.
Yaygın kullanılan yöntemler
- Her ürünün yanında ikonlarla alerjen gösterimi (en hızlı taranabilir yöntem).
- Ürün detay sayfasında yazılı alerjen listesi.
- Kategorinin altında genel alerjen bildirim notu.
- Ayrı bir alerjen bilgi tablosu (tüm menüyü kapsayan matris).
QR ile sunulursa
Alerjen bilgisi QR kod üzerinden sunuluyorsa menüde görünür bir uyarı metni eklenmesi zorunlu:
Alkol ve domuz türevi: ayrı kategori
14 alerjen grubuna ek olarak, alkol içeriği ve domuz türevi bileşenler de Türkiye mevzuatında ayrıca belirtilmesi gereken bilgiler arasında yer alıyor. Bu bilgiler, menüde ayrı ve belirgin bir işaretleme düzeniyle sunulmalı.
Pratik kontrol listesi
- Tüm ürünlerinizi 14 alerjen grubu için tek tek gözden geçirin.
- Her ürün için içindekiler listesini hazırlayın; tedarikçi bilgilerinden yararlanın.
- Çapraz bulaşma riski olan ürünleri de belirtin ("aynı ekipmanda üretilmektedir" vb.).
- Alkol veya domuz türevi içeren ürünler için ayrı ikon/metin ibaresi kullanın.
- QR menü kullanıyorsanız zorunlu uyarı metnini menüye ekleyin.
- Bilgileri güncel tutun; reçete değişikliklerinde menüyü de güncelleyin.
QOREMENU'de AB 14 alerjen standardına uygun sabit alerjen seçimleri (SUPPORTED_ALLERGENS enum) ile her ürün için alerjen işaretlemesi yapabilirsiniz. Alkol ve domuz türevi uyarıları ise ayrı alanlar olarak ürün yönetiminde yer alır ve müşteri menüsünde görünür ikonlarla, basılı çıktılarda ise metin ibaresiyle otomatik olarak sunulur.